Aktualności

Praca

Praca

Konferencja pt.: The Value of Competences in Vocational Education and Training

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 

W dniach 4-5 maja 2010 r., w Saragossie (Hiszpania), odbyła się międzynarodowa konferencja poświęcona całożyciowemu poradnictwu zawodowemu pt.: "Wartość kompetencji w kształceniu i szkoleniu zawodowym" (The Value of Competences in Vocational Education and Training).

Konferencja zorganizowana została przez Ministerstwo Edukacji w ramach Prezydencji Hiszpanii w Radzie Unii Europejskiej i miała na celu zachęcenie do dyskusji na temat kształcenia przez całe życie oraz ewaluacji i walidacji kompetencji nabytych podczas wykonywania pracy zawodowej. W tym kontekście wielokrotnie podkreślano istotną rolę informacji i poradnictwa zawodowego.

Konferencję rozpoczął Pan Angel Gabilondo, Minister Edukacji Hiszpanii. Główne przesłania programu dla edukacji i kształcenia ustawicznego, przygotowanego na czas Prezydencji Hiszpańskiej to:

  • zwiększenie przejrzystości procesów edukacyjnych w celu poprawy jakości edukacji oraz zapewnienia większej mobilności pomiędzy poziomami edukacji;
  • zachęcanie do nauki drugiego i trzeciego języka wspólnotowego;
  • promowanie współpracy pomiędzy jednostkami oświatowymi na wszystkich poziomach;
  • rozwijanie systemu szkolenia nauczycieli i trenerów.

W ciągu ostatnich kilku lat rozwiązania w zakresie kształcenia i szkolenia zawodowego w państwach Unii Europejskiej poddawane były poważnym zmianom w celu poprawy efektywności i jakości krajowych systemów oraz dostosowania ich do spójnej europejskiej strategii realizowanej w ramach Procesu Kopenhaskiego. W tym kontekście konieczne jest wsparcie kształcenia i szkolenia zawodowego przez sprawnie funkcjonujący system poradnictwa zawodowego, który pomagać będzie obywatelom w podejmowaniu świadomych decyzji edukacyjnych i zawodowych. Poradnictwo zawodowe i doradztwo kariery są niezbędne dla wzmocnienia mechanizmów wsparcia adresowanych do obywateli o szczególnych potrzebach (special needs), zwiększenia świadomego dostępu do edukacji i szkoleń, jak również tworzenia nowych miejsc pracy.

Poradnictwo zawodowe w kształceniu i szkoleniu zawodowym może odegrać dwojaką rolę:

  1. w odniesieniu do świata edukacji: poprawa efektywności szkoleń, systemu kształcenia oraz lepsze zarządzanie systemem kształcenia zawodowego powiązane z uwzględnieniem potrzeb rynku pracy. Jednostki powinny podejmować decyzje o wyborze kierunku kształcenia w oparciu o dokładne informacje o posiadanych kompetencjach.
  2. w odniesieniu do świata pracy: zwiększenie powiązania pomiędzy podażą a popytem i pomoc w znalezieniu pracy, w której jednostki będą mogły wykorzystać swój potencjał oraz umiejętności. Diagnoza oczekiwań i pomoc w realizacji założonych celów z pewnością zwiększą motywację jednostek i ich produktywność. Pozwolą także uniknąć trudności w doskonaleniu lub uzupełnianiu kwalifikacji.

Poradnictwo zawodowe powinno dostarczać uczniom i studentom wiedzy o tym, jak podejmować świadome decyzje, ale powinno być również "mostem" łączącym świat edukacji i szkolenia zawodowego ze światem pracy oraz zapewniać wsparcie dla grup znajdujących się w szczególnej sytuacji (grup ryzyka) w powrocie do edukacji lub na rynek pracy. Pani Helen Clark, Dyrektor w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej wspomniała o priorytetowych inicjatywach podejmowanych przez Komisję Europejską w dziedzinie kształcenia oraz poprawy sytuacji na rynku pracy m.in. Youth on the Move mającej na celu podniesienie atrakcyjności systemów edukacji w Europie, New Skills for New Jobs promującej współpracę pomiędzy sektorem edukacji a rynkiem pracy oraz "Strategii Europa 2020". Pan Miguel Soler, Dyrektor Generalny ds. Szkolenia i Kształcenia Zawodowego w Hiszpanii, podkreślił, że w ostatnich latach coraz szybciej dokonują się zmiany w zakresie powstawania nowych zawodów oraz modyfikacji kwalifikacji niezbędnych do ich wykonywania. Powoduje to potrzebę redefiniowania umiejętności oraz rozwijania możliwości potwierdzania kwalifikacji nabytych w praktyce, ponieważ jednostki kształcą się nie tylko w ramach struktur formalnych; procesy edukacji następują także w strukturach pozaformalnych. Niezwykle istotne jest zaangażowanie w proces kształcenia pracodawców, ponieważ tylko wtedy pracownicy będą posiadać niezbędne do wykonywania poszczególnych zawodów kwalifikacje.

Na zakończenie pierwszego dnia konferencji przeprowadzono panel dyskusyjny pt.: "Wartość podstawowych i zawodowych kompetencji jako klucz do rozwoju personalnego i zawodowego" (The value of basic and professional competences as key drivers of personal development and employability), podczas którego zaprezentowano zebranym szereg filmów przedstawiających opinie przedstawicieli różnych środowisk: nauczycieli zawodu, uczniów, pracowników. Pokazowi filmów towarzyszyła dyskusja i komentarze zaproszonych gości, wśród których znaleźli się:

  • Pan Miguel Soler – Dyrektor Generalny ds. Szkolenia i Kształcenia Zawodowego Hiszpanii,
  • Pani Aviana Bulgarelli – Dyrektor CEDEFOP, 
  • Pan Joao Delgado – Naczelnik Wydziału w Dyrekcji Generalnej ds. Edukacji i Kultury Komisji Europejskiej,
  • Pan Javier Orduna – Dyrektor Generalny Publicznych Służb Zatrudnienia w Ministerstwie Pracy i Migracji Hiszpanii.

Podczas dyskusji poruszano szereg interesujących i istotnych z punktu widzenia rozwijania systemów edukacji kwestii:

  • młodzi ludzie powinni zdobywać aktualną wiedzę o tym, jak wykazać na rynku pracy swoje umiejętności i doświadczenie;
  • rola nauczycieli ulega stopniowej zmianie, nie tylko uczą ale też przekazują informacje o aktualnej sytuacji na rynku pracy, starają się zrozumieć i poznać potrzeby uczniów oraz wpływać na nabywanie przez nich nowych umiejętności;
  • edukacja zawodowa powinna być "bardzo bliska" rynkowi pracy, można to osiągnąć poprzez większe angażowanie przedsiębiorców w system szkolenia zawodowego, co z kolei pozwoli utrzymać wysoki poziom kształcenia w poszczególnych zawodach;
  • istotną rolę odgrywa kształcenie przez całe życie; istniejące już zawody zmieniają się a powstawanie nowych wymaga ciągłego nabywania kwalifikacji, nie tylko w tradycyjny sposób ale również z wykorzystaniem nowoczesnych technologii np.: kształcenia na odległość;
  • dużym problemem w Hiszpanii jest przerywanie edukacji przez młodocianych w wieku do 16 lat, którzy podejmują pracę zawodową.

Na zakończenie dyskusji panelowej zaproszeni goście sformułowali kilka konkluzji. Wszyscy zgodzili się co do tego, że współczesny rynek pracy wymaga rozwijania własnych kompetencji. Wskazane jest opracowywanie indywidualnych ścieżek kształcenia i szkolenia przy wsparciu doradców zawodowych. Osiągnięcie założonych celów może wspomagać precyzyjny i przejrzysty sposób walidacji posiadanych kwalifikacji.

W drugim dniu konferencji Pani Soledad Iglesias, Zastępca Dyrektora Generalnego ds. poradnictwa, kształcenia oraz szkolenia zawodowego w Ministerstwie Edukacji Hiszpanii przekazała uczestnikom najważniejsze informacje na temat reformy szkolnictwa w Hiszpanii, która rozpoczęła się w 1990 r. i obejmowała kolejne poziomy edukacji. Jej ostatni etap zakończył się dziesięć lat temu. Reforma wydłużyła obowiązek szkolny o dwa lata – obecnie dotyczy on dzieci w wieku 6-16 lat. Zreorganizowano poziomy kształcenia, wprowadzono możliwość elastycznego kształtowania programu i opracowano zajęcia przygotowujące do dorosłego życia. Zarządzanie szkolnictwem jest stopniowo przekazywane ze szczebla centralnego do autonomicznych wspólnot, które wiele kompetencji przekazują prowincjom i gminom. W celu zachowania jednolitości systemu kształcenia decyzje dotyczące minimalnych wymagań programowych oraz ujednolicenia wzorów świadectw i dyplomów zapadają na szczeblu krajowym. Podobnie jest w przypadku ustaleń dotyczących czasu trwania obowiązku szkolnego, poziomów nauczania, cykli i lat kształcenia oraz warunków promowania uczniów. Ponadto na poziomie centralnym ustalane są wspólne zasady dotyczące minimalnych wymagań, jakie spełniać muszą placówki szkolne (kwalifikacje kadry, liczba uczniów przypadająca na jednego nauczyciela, wyposażenie szkół), obowiązku nauki języka kastylijskiego oraz języków poszczególnych prowincji. Centralnie określana jest polityka subwencji oraz ogólne plany inwestycyjne uwzględniające zamierzenia prowincji w tym zakresie. Szkolnictwo publiczne jest bezpłatne, a część szkół prywatnych jest subwencjonowana. Koszty transportu, uczestnictwa w zajęciach pozalekcyjnych, podręczników i materiałów dydaktycznych ponoszą uczniowie.

W dalszej części konferencji odbyła się dyskusja w ramach drugiego panelu pt.: "Ocena i akredytacja kompetencji zawodowych" (Assessment and accreditation of professional competences), podczas którego głos w dyskusji zabrali:

  • Pani Soledad Iglesias – Zastępca Dyrektora Generalnego ds. poradnictwa, kształcenia oraz szkolenia zawodowego, Ministerstwo Edukacji Hiszpanii,
  • Pan Josep Franci i Carrete – Dyrektor Generalny w Ministerstwie Edukacji Prowincji Katalonia, 
  • Pan Hans van Nieuwkerk – Ministerstwo Edukacji Holandii,
  • Pani Brigitte Bouquet – sprawozdawca generalny hiszpańskiej Narodowej Komisji ds. Certyfikacji Zawodowej.

W czasie dyskusji skupiono się na mechanizmach walidacji kompetencji zawodowych i jej kosztach w poszczególnych krajach. Dla przykładu w Holandii system finansowany jest przez Ministerstwo Edukacji. Koszt na osobę to wydatek rzędu 2.000€, a czas trwania to ok. dwa miesiące. W programie konferencji zaplanowano pięć warsztatów tematycznych:

  1. Rezultaty uczenia się i ramy kwalifikacji (Learning outcomes and qualifications frameworks).
  2. Zapewnianie jakości w kształceniu i szkoleniu zawodowym (Quality assurance in VET).
  3. Wykorzystywanie Europejskiego Systemu Transferu Osiągnięć w Kształceniu i Szkoleniu Zawodowym dla uznawania kompetencji nabywanych w systemie kształcenia i szkolenia zawodowego (Using ECVET for recognising VET competences).
  4. Informacja i poradnictwo przez całe życie (Lifelong information and guidance).
  5. Atrakcyjność kształcenia i szkolenia zawodowego poprzez walidację kompetencji (Attractiveness of VET through valuing of competences).

W dalszej części konferencji Pan Alan Brown z Uniwersytetu Warwick w Wielkiej Brytanii w prezentacji pt.: "Jak uczenie się pomaga ludziom w ich karierze: rozwijanie umiejętności i rola kształcenia ustawicznego i szkolenia zawodowego w indywidualnym rozwoju kariery" (How learning helps people in their career: skills development and the role of Continuing Vocational Education and Training in individual career development) przedstawił najważniejsze wyniki badań porównawczych dotyczących kształcenia i rozwoju kariery w państwach Europy. Badaniami objęto ok. 1000 respondentów z dziesięciu krajów w wieku 30-55 lat.

Rekomendacje dla ustawicznego kształcenia zawodowego wynikające z omawianego badania są następujące:

  • dostęp osób dorosłych do usług poradnictwa zawodowego jest niezbędny zarówno z punktu widzenia jednostki, jak i potrzeb rynku pracy;
  • jednostka powinna mieć prawo do rozwijania umiejętności, wiedzy i kompetencji oraz dostęp do mechanizmów ułatwiających ich rozpoznawanie i potwierdzanie;
  • kształcenie wstępne i zawodowe wymaga zwiększenia nakładów finansowych;
  • wskazane jest zapewnianie możliwości uczenia się w miejscu pracy;
  • należy umożliwiać starszym pracownikom rozwijanie kompetencji.

Podsumowując konferencję Pan Joao Delgado przypomniał, że zmianie uległ europejski model uczenia się oraz sposób rozwijania kariery; nie przechodzimy już tak łatwo ze szkoły, poprzez pracę, do emerytury, współczesny rynek pracy wymaga zmiany miejsca zatrudnienia i/lub przekwalifikowania nawet kilkanaście razy w okresie aktywności zawodowej. Dlatego też konieczne jest rozwijanie systemów uznawania kwalifikacji zdobytych w systemie pozaformalnym.

Copyright © 2018 Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Wszelkie prawa zastrzeżone